Caniatâd Adeilad Rhestredig

Tŷ Uchaf, Discoed

Tŷ Uchaf, Discoed

Unwaith y bydd adeilad wedi'i restru, bydd angen cael Caniatâd Adeilad Rhestredig ar gyfer unrhyw waith a fydd yn newid ei gymeriad. Bydd angen i ymgeiswyr preifat gael caniatâd gan yr awdurdod cynllunio lleol a bydd angen i awdurdodau lleol wneud cais am ganiatâd i Is-adran Gynllunio Llywodraeth Cymru. Os bydd yr awdurdod cynllunio o'r farn y dylid rhoi caniatâd, yn y rhan fwyaf o achosion atgyfeirir y papurau at Cadw.  Rôl Cadw yw ystyried y materion a godir gan y cais a nodi p'un a ddylid ei ‘alw i mewn’ i'w ystyried gan Lywodraeth Cymru ai peidio. Yn ymarferol, yr Is-adran Gynllunio neu'r Arolygiaeth Gynllunio fydd yn gyfrifol am hyn. Dychwelir y rhan fwyaf o geisiadau o fewn pedair wythnos i'r awdurdod cynllunio lleol priodol er mwyn iddo fynd ati i benderfynu arnynt.

Mae Cadw wedi dirprwyo Caniatâd Adeilad Rhestredig i rai awdurdodau cynllunio lleol sy'n golygu y gallant benderfynu ar geisiadau am ganiatâd ar gyfer adeiladau rhestredig Gradd 2 heb orfod hysbysu Cadw. Mae'r awdurdodau hyn wedi dangos i Cadw fod ganddynt lefel briodol ac amlwg o arbenigedd proffesiynol sydd wedi'i ategu gan bolisïau a gweithdrefnau clir i gyflawni dyletswyddau sy'n ymwneud â'r amgylchedd hanesyddol heb orfod atgyfeirio ceisiadau at Cadw. Yr awdurdodau y mae Caniatâd Adeilad Rhestredig wedi'i ddirprwyo iddynt ar hyn o bryd yw Sir Gaerfyrddin a Sir Fynwy. Mae trefniadau dirprwyo ar gyfer Cyngor Bro Morgannwg a Chyngor Sir Penfro wedi'u hatal am y tro ar ôl i nifer o staff allweddol ymadael.

Ni fwriedir i'r broses restru atal cynnydd. Mewn gwirionedd, mae'n rhoi cyfle i gynllunwyr, datblygwyr a grwpiau neu unigolion diddordeb arbennig ystyried pwysigrwydd hanesyddol neu bensaernïol adeilad. Mae'n gyfle i ystyried yn llawn wahanol opsiynau ar gyfer defnyddio'r adeilad yn y dyfodol a chynigion ar gyfer ei addasu neu ei ddymchwel hyd yn oed.

Dylid cyfeirio ymholiadau ynghylch a oes angen Caniatâd Adeilad Rhestredig neu ynghylch hynt ceisiadau am Ganiatâd Adeilad Rhestredig at adran gadwraeth neu adran gynllunio'r awdurdod cynllunio lleol priodol.

Dolenni i:

Polisi Cynllunio Cymru  

TAN12 Dylunio

Eithriad eglwysig

Nid oes rhaid i adeiladau rhestredig sy'n eiddo i chwe enwad ‘eithriedig’ ddilyn y broses Caniatâd Adeilad Rhestredig seciwlar.  Yn lle hynny mae Cadw wedi cytuno â phob un o'r enwadau y gallant gymeradwyo addasiadau i addoldai rhestredig yn unol â rheolaethau a roddwyd ar waith gan yr enwad hwnnw. Y sail ar gyfer eithrio pob un o'r enwadau cymeradwy yng Nghymru yw bod gan bob un ohonynt brosesau mewnol ar waith sy'n sicrhau lefel o graffu ar waith arfaethedig sydd o leiaf cystal â'r rheolaethau seciwlar cyfatebol a weithredir drwy awdurdodau cynllunio lleol. Gelwir hyn yn eithriad eglwysig a'r enwadau ‘eithriedig’ yng Nghymru yw:

  • Yr Eglwys yng Nghymru
  • Eglwys Loegr
  • Undeb Bedyddwyr Prydain Fawr ac Undeb Bedyddwyr Cymru
  • Yr Eglwys Gatholig
  • Yr Eglwys Ddiwygiedig Unedig
  • Yr Eglwys Fethodistaidd

Ceir manylion eithriadau a'r rheolaethau a weithredir gan y gwahanol enwadau yn ‘Gorchymyn Eithriad Eglwysig (Adeiladau Rhestredig ac Ardaloedd Cadwraeth) 1994’ ac ‘The Ecclesiastical Exemption - What is it and How it Works’ yn y drefn honno.  Adolygwyd y trefniadau ar gyfer eithriad eglwysig yng Nghymru yn 2004 ac mae angen gwneud newidiadau i'r Gorchymyn presennol i adlewyrchu newidiadau a gyflwynwyd eisoes yn Lloegr y mae Cadw yn bwriadu ymgynghori arnynt ar ddiwedd y flwyddyn, yn amodol ar ddymuniadau Llywodraeth newydd yng Nghymru.